Zakładanie firmy w szwajcarii – wymogi dla Polaków

Da się. Polak może założyć firmę w Szwajcarii bez szwajcarskiego wspólnika i bez przenoszenia się tam na stałe, ale musi wnieść kapitał i wskazać kogoś, kto mieszka w Szwajcarii i uprawniony jest do reprezentowania spółki. W praktyce wybór sprowadza się do trzech pytań: jaką formę prawną bierzesz, ile kapitału potrzebujesz i ile całość kosztuje poza samym kapitałem. Stan na 2026: najtańsza sensowna opcja to GmbH z kapitałem 20 000 CHF, wpłacanym w całości, a spółka akcyjna AG wymaga 100 000 CHF, z czego co najmniej 50 000 CHF albo 20% (to, co wyższe) trzeba wpłacić na start.

Czy warto i kto najczęściej to robi

Firmę w Szwajcarii zakładają głównie osoby, które już tu pracują albo mieszkają i chcą przestawić swoją działalność na lokalne kontrakty. Rzadziej - zdalnie prowadzony biznes IT, handel albo usługi dla klientów z rynku szwajcarskiego. Warto znać dwie cechy tego systemu, które decydują o wszystkim: brak jednej narodowej stawki podatku dochodowego (każdy kanton liczy po swojemu, dlatego kwoty zależą od kantonu) oraz obowiązek znalezienia kogoś po stronie szwajcarskiej.

Druga cecha bywa zaskoczeniem dla osób przyzwyczajonych do polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W Szwajcarii nie ma jednego podatku od firmy. Składa się on z podatku federalnego, kantonalnego i gminnego, i dopiero ich suma daje stawkę realną. Dla porównania: minimalna krajowa płaca w Szwajcarii też nie jest jedną kwotą dla całego kraju, tylko wypada z układu zbiorowego (CCL) Twojej branży. A zanim policzysz, czy spółka się spina, porównaj realne zarobki i koszty po tej stronie granicy.

Formy prawne i minimalny kapitał

Wybór formy to w Szwajcarii decyzja o koszcie, odpowiedzialności i czasie. Poniżej najważniejsze różnice, liczone na podstawie szwajcarskiego Kodeksu cywilnego.

Forma	Kapitał	Wpis do rejestru handlowego
GmbH (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością)	20 000 CHF, wpłacane w całości	Tak
AG (spółka akcyjna)	100 000 CHF, wpłacasz co najmniej 50 000 CHF albo 20%	Tak
Jednoosobowa działalność	Brak	Dopiero przy obrocie powyżej 100 000 CHF rocznie
Oddział szwajcarski (Zweigniederlassung)	Brak	Tak
Spółka jawna	Brak	Nie

GmbH to najczęstszy wybór przy pierwszej firmie. Kapitał 20 000 CHF wynika z art. 773 szwajcarskiego OR (Kodeksu zobowiązań) i musi być wpłacony w całości już przy powstaniu spółki - przepis nie zna opcji częściowego wpłacenia. Odpowiedzialność wspólników kończy się na wysokości wkładu.

AG jest droższa na starcie, ale bardziej elastyczna. Kapitał minimalny 100 000 CHF wynika z art. 621 OR, a obowiązek wpłaty wynika z art. 632 - co najmniej 50 000 CHF albo 20% kapitału, w zależności od tego, co jest wyższe. Od 2023 r. wartość nominalna jednej akcji może wynosić 0,01 CHF, a statut może upoważnić zarząd do zmiany kapitału w przedziale plus/minus 50% w ciągu maksymalnie pięciu lat. Kapitał AG może być też wyrażony w walucie obcej, w tym w złotówce.

Dwie formy zostają często pomijane. Jednoosobowa działalność nie wymaga kapitału, ale wpis do rejestru handlowego staje się obowiązkowy dopiero, kiedy roczny obrót przekroczy 100 000 CHF. Oddział szwajcarski też nie potrzebuje kapitału, trzeba tylko udokumentować siedzibę i jej kapitał centrali. Spółka jawna wymaga co najmniej dwóch wspólników, nie ma kapitału ani wpisu w rejestrze, a odpowiedzialność jest nieograniczona i dzielona równo między wspólników.

Jedyny warunek, którego nie da się obejść

Tu jest różnica względem Polski. Co najmniej jedna osoba uprawniona do reprezentowania firmy musi mieszkać w Szwajcarii. Dla AG jest to członek zarządu lub funkcjonariusz z prawem podpisu (art. 718.4 OR), dla GmbH - osoba z uprawnieniami zarządczymi (art. 814.3 OR), dla oddziału - przedstawiciel z siedzibą w Szwajcarii. Wspólnik może nim być wynajęty lokal albo osoba trzecia, ale adres na fakturze nie wystarczy, jeśli nie ma realnego prawa do reprezentowania spółki.

Reszta jest już opcjonalna. Wymóg zamieszkania dotyczy reprezentacji, a nie właścicieli - spółka dominująca z Polski może być jedynym wspólnikiem. Polski obywatel, czyli obywatel UE, ubiega się o pozwolenie B, gdy sam chce pracować w Szwajcarii na podstawie własnej działalności; pracownicy transgraniczni ze Szwajcarii występują o zezwolenie G. Jakie dokumenty i pozwolenia trzeba mieć, zanim zaczniesz, opisałem osobno - przy własnej działalności ścieżka jest inna niż przy umowie o pracę.

Procedura krok po kroku

Kolejność jest stała i nie warto jej przeskakiwać. Najpierw wybierasz formę prawną i nazwę handlową, potem zapewniasz siedzibę w Szwajcarii i układasz dokumenty założycielskie wraz z dokumentami wspólników. Następnie sporządzasz statut i otwierasz w szwajcarskim banku rachunek kapitałowy (Kapitaleinzahlungskonto - rachunek depozytowy lub konsygnacyjny) na wpłatę kapitału. Dopiero po uzyskaniu potwierdzenia bankowego wpłacasz kapitał, po czym notariusz poświadcza dokumenty i wzory podpisów. Wniosek o wpis do rejestru handlowego składasz po akcie notarialnym, a na końcu zostaje rejestracja podatkowa, firmowy rachunek bankowy i szwajcarska księgowość.

Rachunek kapitałowy to często wąskie gardło całej procedury, bo bank poprosi o projekt statutu, paszport i potwierdzenie adresu każdego beneficjenta, ankietę KYC, opis planowanej działalności oraz dowód źródła kapitału. Właściciele siedzibący poza UE podlegają zaostrzonej procedurze due diligence, więc na otwarcie rachunku warto zaplanować od dwóch do sześciu tygodni.

Co do realnego czasu: cała procedura trwa zazwyczaj dwa do czterech tygodni dla GmbH i trzy do sześciu tygodni dla AG. Bank i weryfikacja towarzyszą dokumentacji trzy do siedmiu dni, uzgodnienie u notariusza to jeden dzień, a samo przetworzenie wniosku przez kantonowy rejestr handlowy od siedmiu do dwudziestu jeden dni, zależnie od kantonu i obciążenia urzędu. Rejestr publiczny zefix.ch aktualizuje się w ciągu godzin od wpisu do rejestru kantonowego, więc dane o firmie stają się w pewnym sensie publiczne od pierwszego dnia.

Koszty poza kapitałem

Tu najczęściej robi się błąd, bo na stronach biur doradztwa kapitał i opłaty rejestrowe bywają podane razem. Rozróżnijmy dwie pozycje, bo pochodzą z zupełnie innych miejsc. Wpis do rejestru handlowego kosztuje typowo od 500 do 1 500 CHF, a akt notarialny od 1 500 do 5 000 CHF. Oba widełki zależą od kantonu i od zakresu sprawy. Do tego dochodzą poświadczenia, apostille lub tłumaczenia, koszty siedziby, reprezentacji, księgowości oraz obsługi kadrowo-płacowej, a także wynagrodzenie doradcy. W zestawie źródeł, które przejrzałem, nie ma jednej stawki za całość, więc podanie takiej sumy byłoby zmyśleniem.

Ważna rzecz o kapitałowym marketingu: firmy oferujące „GmbH za 0 CHF" nie pobierają za to kapitału. Chodzi o cenę samej usługi założenia. Kapitał zakładowy 20 000 CHF trzeba dostarczyć i wpłacić oddzielnie - tyle wynika ustawowo i tyle potwierdzają dwa niezależne źródła, w tym powołujące się na artykuły szwajcarskiego kodeksu.

Podatki: liczba zależy od kantonu, nie od ustawy

Łączna stawka podatku dochodowego od osób prawnych - federalny plus kantonalny plus gminny - mieści się w Szwajcarii w przedziale od 11,85% do 20,54%. Dolny koniec to Zug, a górny przypada na Berno. Tuż pod nim zostaje Appenzell Innerrhoden (około 11,5%), Nidwalden (około 11,9%) i Lucerna (około 12,3%). Są 26 kantonów i każdy liczy inaczej, więc zakład firmy w jednym kantonie, a prowadzenie rachunkowości w drugim to realna decyzja podatkowa, nie formalność.

Do podatku dochodowego dochodzi podatek kantonalny od kapitału własnego, liczony w przedziale od 0,001% do 0,5%, przy czym w Zugu efektywna stawka wynosi około 0,07%. Zurych i Genewa pozwalają odliczyć podatek dochodowy od podatku od kapitału na podstawie art. 30a StHG, więc płacisz tylko nadwyżkę. Osobno działa podatek emisyjny (Emissionsabgabe): 1% od wpłaconego kapitału i dopłat, z tym że pierwszy 1 000 000 CHF na spółkę jest zwolniony na cały okres jej istnienia.

Próg VAT to 100 000 CHF światowego obrotu - po jego przekroczeniu obowiązek podatku od wartości dodanej może powstać już od pierwszej opodatkowanej transakcji w Szwajcarii. Uwaga na częste nieporozumienie: rejestr handlowy, stały zakład podatkowy, VAT i pozwolenie na pracę to cztery odrębne kwestie. Sam numer VAT nie tworzy automatycznie stałego zakładu podatkowego. Usługi wewnątrzgrupowe, pożyczki, licencje, IT i udostępnianie pracowników muszą być udokumentowane i wycenione zgodnie z zasadą ceny rynkowej, także między Twoją polską a szwajcarską spółką.

Jest jeszcze jedna kwestia, o której muszę powiedzieć wprost: stawki z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z Polską w tym artykule nie podam, bo w materiałach, które przejrzałem, nie ma ani jednej liczby. Umowa istnieje, ale to, po której stawce opodatkujesz zysk, zależy od tego, czy masz w Szwajcarii stały zakład, od rodzaju działalności i od ceny rynkowej twojego wynagrodzenia jako zarządu. Tę konkretną sprawę trzeba rozstrzygnąć z doradcą podatkowym znającym oba systemy, a nie z poradnika na stronie internetowej.

Jeśli zatrudniasz w Szwajcarii pracownika

Koszt pracownika to nigdy tylko jego pensja brutto. W 2026 r. łączna składka na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zastępujące dochód wynosi 10,6% wynagrodzenia, a pracodawca i pracownik płacą po 5,3%. Do rocznego wynagrodzenia do 148 200 CHF dochodzi składka na ubezpieczenie od bezrobocia na poziomie 2,2%, czyli po 1,1% po obu stronach. Powyżej tej kwoty składki już nie są pobierane. Pracodawca musi też przystąpić do funduszu zasiłków rodzinnych, a stawki różnią się w zależności od kantonu i funduszu.

Osobny próg to obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne BVG: w 2026 r. wchodzi ono od wynagrodzenia rocznego 22 680 CHF. Umowy na trzy miesiące lub krótsze są zazwyczaj z tego obowiązku zwolnione, ale przy przedłużeniu obowiązek może powstać od dnia przedłużenia.

Żeby ułożyć to na konkretnym przykładzie: pracownik z rocznym wynagrodzeniem brutto 84 000 CHF, czyli 7 000 CHF miesięcznie przy dwunastu wynagrodzeniach. Ustawowa składka pracodawcy na AHV, IV i EO wynosi 4 452 CHF, a składka na ubezpieczenie od bezrobocia 924 CHF. Razem to 5 376 CHF ustawowych składek pracodawcy. Do tego dochodzą zasiłki rodzinne, ubezpieczenie od wypadków przy pracy, fundusz emerytalny, a w stosownych przypadkach dzienne zasiłki chorobowe i koszty administracyjne. Dlatego przy wstępnym planowaniu pracodawcy zwykle liczą dodatkowe koszty rzędu 12-18% brutto w typowej pracy biurowej, a realna wartość zależy od wieku, kantonu, branży, ryzyka wypadku, planu emerytalnego, układu zbiorowego i ubezpieczenia.

Oddelegowanie zamiast rejestracji firmy

Zanim założysz oddział, sprawdź, czy nie wystarczy oddelegowanie. Usługodawca z siedzibą w UE, czyli także polska firma, może świadczyć usługi transgraniczne maksymalnie przez 90 efektywnych dni roboczych w roku kalendarzowym, w procedurze zgłoszenia. Powyżej 90 dni wymagane jest zezwolenie, do którego nie przysługuje automatyczne prawo. Zgłoszenie trzeba zarejestrować co najmniej osiem dni przed rozpoczęciem pracy, a z raportowania można skorzystać z ośmiu dni roboczych w roku.

Tu łatwo o pomyłkę, bo dwie liczby wyglądają podobnie, a znaczą zupełnie co innego. Zatrudnienie bezpośrednie obywatela UE u szwajcarskiego pracodawcy daje maksymalnie trzy miesiące w roku kalendarzowym. Oddelegowanie daje 90 dni roboczych. Trzy miesiące i 90 dni roboczych to nie jest to samo. Do tego bezpośredni i pośredni wynajem pracowników z zagranicy do Szwajcarii jest niedozwolony - legalna jest praca transgraniczna na własnych umowach, nie leasing ludzi.

Dla tych, którzy pracują głównie z domu, istnieje jeszcze jedna zasada: pracownik transgraniczny może wykonywać do 49,9% czasu pracy w kraju zamieszkania i pozostać objęty systemem zabezpieczenia społecznego kraju pracodawcy. Zasada 49,9% działa tylko w określonych przypadkach, więc nie traktuj jej jako automatycznej zgody dla każdej pracy zdalnej. To samo dotyczy podatku u źródła: osoby fizyczne niemające rezydencji podatkowej w Szwajcarii, w tym dojeżdżające do pracy za granicę, mogą podlegać szwajcarskiemu podatkowi u źródła. Zasady podatkowe i ubezpieczenia społeczne to osobne rejestry, i regularne dojazdy potrafią uruchomić oba naraz.

Co sprawdzić przed podpisaniem

Zanim wpłacisz pierwszy frank, masz odpowiedzi na cztery pytania, a reszta to formalności. Czy na pewno chcesz oddział, czy wystarczy oddelegowanie na 90 dni. Czy Twój wspólnik siedzibący w Szwajcarii realnie będzie pełnił funkcję reprezentanta, czy tylko figuruje w danych. Czy wybór kantonu był świadomy, bo stawka podatku dochodowego waha się między 11,85% a 20,54%, a podatek od kapitału w większości kantonów to ułamek procenta. I czy Twój dochód z polskiej strony nie zostanie opodatkowany jeszcze raz, mimo umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Piszę na podstawie konkretnych kwot i artykułów szwajcarskiego kodeksu, ale przepisy zmieniają się co rok, a część rozstrzygnięć zależy od kantonu i od Twojej konkretnej sytuacji. Dla podatków, pozwolenia na pobyt i rejestracji spółki poproś o zdanie doradcy, który zna oba systemy. Informacje ogólne o pozwooleniach, płacach i obowiązkach pracodawcy sprawdzisz na stronie ch.ch, a w sprawach indywidualnych w gminie, w której mieszkasz. Zapisz się na listę, a dostaniesz oś czasu pierwszego roku w Szwajcarii, żeby formalności nie nachodziły na siebie.