Gryzonia to polska nazwa kantonu, który po niemiecku nazywa się Graubünden, po francusku Grisons, a po włosku Grigioni. Polskie nazwy szwajcarskich miast i kantonów często różnią się od tych, które zobaczysz na dworcu, w ofercie pracy czy w umowie najmu, więc warto znać oba warianty. Stan na wrzesień 2026.
To praktyczna sprawa, bo w Szwajcarii każdy kanton i miasto ma nazwę w języku regionu, a czasem kilka. Poniżej zebrałem najczęstsze polskie nazwy i wyjaśniam, których używać w piśmie, a które rozpoznawać na miejscu.
Dlaczego polskie nazwy różnią się od szwajcarskich?
Wiele polskich nazw to tradycyjne egzonimy, czyli nazwy nadane w polszczyźnie, często o łacińskich korzeniach. Autorka jednego z blogów o Szwajcarii zwraca uwagę, że na przykład Gryzonia wywodzi się przez francuskie Grisons, a nie z niemieckiego Graubünden. Nie ma więc jednej reguły, że polska nazwa jest tłumaczeniem lokalnej.
W Szwajcarii mieszkańcy zwykle używają nazw lokalnych, a nie polskich. Autorka bloga przyznaje, że wybiera polskie nazwy, bo jej się podobają, ale nie ma problemu z tym, że miejscowi używają oryginalnych. To dobry punkt odniesienia: w rozmowie i w dokumentach używaj lokalnej nazwy, a w polskim tekście możesz użyć polskiej.
Cztery języki, cztery wersje
Ponieważ kraj ma cztery języki urzędowe, ten sam kanton może mieć kilka nazw. Fryburg to po niemiecku Freiburg, a po francusku Fribourg, bo kanton jest dwujęzyczny. O rozłożeniu języków w kraju piszę w tekście o znajomości angielskiego i języków w Szwajcarii, a o francuskim w Romandii w artykule o nauce francuskiego.
Jakie są polskie nazwy kantonów i miast?
Poniższa tabela zbiera nazwy, które podaje blog o polskich nazwach szwajcarskich miejsc oraz zestawienie kantonów w serwisie Polacy Szwajcaria. Polskie nazwy bywają w różnych źródłach zapisywane nieco inaczej, na przykład Ticino i Tessyn albo Luzerna i Lucerna.
| Nazwa lokalna | Polska nazwa | Uwagi |
|---|---|---|
| Zürich | Zurych | Kanton i miasto |
| Bern | Berno | Kanton i stolica federalna, dwujęzyczny |
| Basel | Bazylea | Kantony Bazylea-Miasto i Bazylea-Okręg |
| Genève | Genewa | Region francuskojęzyczny |
| Lausanne | Lozanna | Stolica kantonu Vaud |
| Luzern | Luzerna lub Lucerna | Różne zapisy w źródłach |
| Graubünden | Gryzonia | Kanton trójjęzyczny |
| Fribourg / Freiburg | Fryburg | Dwujęzyczny |
| Ticino | Ticino lub Tessyn | Włoskojęzyczny |
| Aargau | Argowia | Kanton niemieckojęzyczny |
| Thurgau | Turgowia | Kanton niemieckojęzyczny |
| Schaffhausen | Szafuza | Kanton i miasto |
| Solothurn | Solura | Kanton i miasto |
Kantony takie jak Uri, Schwyz, Vaud czy Jura mają te same nazwy po polsku i w oryginale. Kantonów jest w sumie 26, w tym sześć półkantonów, które w Radzie Kantonów mają połowę głosu. O tym, jak działa system polityczny, pisałem w tekście o Radzie Federalnej.
Które nazwy stosować w praktyce
W umowie, na formularzach i w adresach używaj nazwy lokalnej, bo tak zapisane są dokumenty. Nazwy polskie sprawdzają się w tekstach po polsku, rozmowach z rodziną i wyszukiwaniu informacji, bo wiele polskich serwisów używa właśnie ich. Jeśli szukasz w internecie ofert z konkretnego regionu, wpisz obie wersje, bo wyniki będą się różnić.
Kantony i ich stolice
Nazwy kantonów często różnią się od nazw ich stolic. Według zestawienia Polaków w Szwajcarii stolicą kantonu Uri jest Altdorf, a kantonu Bazylea-Okręg miasto Liestal. Stolicą Ticino jest Bellinzona, a kantonu Vaud Lozanna. Jura ze stolicą w Delémont to najmłodszy kanton, powstały w 1979 roku, a Uri, Schwyz i Unterwalden należą do najstarszych i pochodzą z 1291 roku.
Ta wiedza przydaje się w praktyce, bo w ofercie pracy albo w ogłoszeniu o mieszkaniu możesz zobaczyć nazwę stolicy zamiast kantonu, a nazwa kantonu w adresie bywa pominięta. Pomaga też sprawdzić, w którym języku będzie prowadzona korespondencja z urzędem.
Według Federalnego Urzędu Statystycznego (BFS) w 2020 roku niemiecki był głównym językiem około 62% mieszkańców, francuski około 23%, włoski około 8%, a retoromański około 0,5%. Ten podział przekłada się na nazwy miejsc: w Ticino zobaczysz nazwy włoskie, w Romandii francuskie, a w reszcie kraju niemieckie.
Ten sam kanton w kilku językach
Genewa to po niemiecku Genf, a Ticino po niemiecku Tessin. Zdarza się więc, że ten sam kanton w niemieckojęzycznym ogłoszeniu ma inną nazwę niż na oficjalnej stronie kantonu. Kiedy widzisz nieznaną nazwę, sprawdź ją na mapie, zanim uznasz, że to zupełnie inne miejsce.
Jak nie zgubić się w nazwach na dworcu i w ofercie pracy?
Na dworcach zobaczysz nazwy w języku regionu, a w dwujęzycznych miastach czasem obie. W ogłoszeniach o pracy często pojawia się skrót kantonu, na przykład ZH dla Zurychu, GE dla Genewy albo TI dla Ticino. Dobrze wiedzieć, że ten sam skrót obowiązuje na tablicach rejestracyjnych, co ułatwia orientację w drodze.
Zanim wybierzesz region, sprawdź, jak wygląda tam życie codzienne i mentalność mieszkańców. Więcej o codziennych relacjach z Szwajcarami piszę w tekście o mentalności Szwajcarów.
Dlaczego warto znać nazwy lokalne?
Bo urzędy, pracodawcy i wynajmujący piszą do Ciebie po swojemu. Jeśli w piśmie pojawia się Kanton Waadt, a Ty szukasz Vaud, możesz stracić sporo czasu. Znajomość obu wersji oszczędza nerwy, a przy okazji ułatwia rozmowy z ludźmi na miejscu. Kanton to poziom, na którym załatwia się wiele spraw, od pozwoleń po podatki, więc lepiej nie mylić nazw.
Jeśli chcesz dostawać przypomnienia o terminach i krokach w pierwszym roku po przyjeździe, zapisz się na moją listę mailową, a wyślę Ci oś czasu pierwszego roku w Szwajcarii.
Piszę na bazie dostępnych źródeł (Polacy Szwajcaria, blog o polskich nazwach szwajcarskich miejsc), ale polskie nazewnictwo nie jest ujednolicone. W dokumentach używaj nazwy lokalnej.
