Prezydentem Szwajcarii w 2026 roku jest Guy Parmelin, ale nie jest on ani głową państwa, ani szefem rządu. Szwajcarią rządzi siedmioosobowa Rada Federalna, która podejmuje decyzje wspólnie, a prezydent to jeden z jej członków, wybierany na rok i traktowany jako pierwszy wśród równych.
To układ, który dla kogoś przyzwyczajonego do polskiego systemu wygląda dziwnie: nie ma premiera ani wotum nieufności, a prezydent zmienia się co roku. Poniżej wyjaśniam, jak to działa i kto zasiada w Radzie Federalnej.
Kim jest prezydent Szwajcarii i co robi?
Prezydent Konfederacji nie jest głową państwa ani szefem rządu. Jego rola jest głównie reprezentacyjna: przyjmuje tradycyjne noworoczne spotkanie dla korpusu dyplomatycznego i wygłasza przemówienia, na przykład z okazji Nowego Roku i święta narodowego. Ma też decydujący głos, jeśli w Radzie Federalnej głosy rozłożą się po równo.
Prezydent jest wybierany co roku spośród członków Rady Federalnej przez Zgromadzenie Federalne, czyli połączone izby parlamentu. Obowiązuje zasada starszeństwa: prezydentem zostaje członek Rady, który najdłużej nie pełnił tej funkcji. Ponowny wybór zaraz po roku prezydentury jest wykluczony.
Czym różni się szwajcarski prezydent od polskiego?
W Polsce prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych na pięć lat i jest głową państwa. W Szwajcarii jest inaczej: prezydentem zostaje jeden z siedmiu radców federalnych na rok. Nie ma kampanii prezydenckiej, a wybór odbywa się w parlamencie, zwykle pod koniec roku przed rozpoczęciem urzędowania. Poza decydującym głosem przy remisie nie ma dodatkowych uprawnień do rządzenia, a prowadzi obrady Rady i reprezentuje ją na zewnątrz.
W praktyce prezydent nadal kieruje swoim departamentem, tak jak wcześniej. W przypadku Guya Parmelina jest to resort gospodarki, edukacji i badań, więc prezydentura to dla niego dodatek do zwykłej pracy, a nie jej zastąpienie.
Jak działa Rada Federalna?
Rada składa się z siedmiu członków, wybieranych na cztery lata przez Zgromadzenie Federalne. Każdy z nich kieruje jednym z siedmiu departamentów, czyli w praktyce ministerstw. Nie ma jednego przywódcy, a decyzje zapadają wspólnie. Radcy mogą być wybierani ponownie, dlatego na przykład Guy Parmelin zasiada w Radzie od 2016 roku, a Karin Keller-Sutter od 2019.
Ta kolegialność ma swoje reguły. Dyskusje w Radzie są poufne, a po podjęciu decyzji jej członkowie występują z jednym stanowiskiem w formule „Rada Federalna zdecydowała, że…”, nawet jeśli któryś z nich prywatnie miał inne zdanie. Nie ma też instytucji wotum nieufności, co daje rządowi dużą stabilność.
Kto zasiada w Radzie Federalnej w 2026 roku?
| Członek | Partia | Departament |
|---|---|---|
| Guy Parmelin (prezydent 2026) | SVP | Gospodarka, edukacja i badania (WBF) |
| Ignazio Cassis | FDP | Sprawy zagraniczne (EDA) |
| Karin Keller-Sutter | FDP | Finanse (EFD) |
| Albert Rösti | SVP | Środowisko, transport, energia (UVEK) |
| Elisabeth Baume-Schneider | SP | Sprawy wewnętrzne (EDI) |
| Beat Jans | SP | Sprawiedliwość i policja (EJPD) |
| Martin Pfister | Mitte | Obrona (VBS) |
Skład partyjny to dwa miejsca dla SVP, dwa dla FDP, dwa dla SP i jedno dla Mitte. Taki podział odzwierciedla poparcie partii i pozwala rządzić szerokiej koalicji zamiast jednej partii.
Czym Rada Federalna różni się od polskiego rządu?
Największa różnica to brak premiera. W polskim rządzie jest szef, który wyznacza kierunek i odpowiada za skład ministrów. W Szwajcarii siedmiu radców jest równych, a każdy z nich odpowiada za swój departament i głosuje nad sprawami innych resortów. Ustawy i większe decyzje zapadają na wspólnych posiedzeniach, więc żadna partia nie może rządzić sama.
Dzięki temu rząd jest przewidywalny. Zmiana na jednym stanowisku nie wywraca całej układanki, a pozostali radcy dalej prowadzą swoje resorty. Wadą jest to, że decyzje bywają wolniejsze, bo najpierw trzeba dojść do kompromisu.
Skąd bierze się taki skład Rady?
Członkowie Rady są wybierani przez parlament według tak zwanej formuły magicznej, czyli zwyczaju dzielenia miejsc między największe partie zgodnie z ich poparciem. W praktyce oznacza to, że w rządzie siedzą ludzie, którzy w kampaniach ostro ze sobą polemizują, a potem razem podpisują decyzje. Dla obserwatora z zewnątrz brzmi to jak polityczna fikcja, ale w Szwajcarii jest normą.
Ostatnie słowo w wielu sprawach i tak należy do obywateli. Ustawy przyjęte przez parlament można zakwestionować w referendum, o czym napiszę osobno w tekście o demokracji bezpośredniej.
Co ta układanka zmienia dla Ciebie?
Dla kogoś, kto pracuje w Szwajcarii, najważniejszy jest jeden departament: Departament Sprawiedliwości i Policji (EJPD), którym kieruje Beat Jans. To pod nim działa Sekretariat Stanu ds. Migracji (SEM), więc zmiany w zasadach pozwoleń na pobyt i pracę przechodzą przez ten resort. O samych pozwoleniach i dokumentach pisałem w tekście o wizach i dokumentach przed wyjazdem.
Inne resorty też dotykają Twojego życia pośrednio. Finanse państwa prowadzi Karin Keller-Sutter (EFD), a sprawy zagraniczne Ignazio Cassis (EDA). Nowego prezydenta na kolejny rok parlament wybiera zwykle w grudniu, więc jeśli czytasz ten tekst w 2027 roku, sprawdź na stronie admin.ch, kto aktualnie sprawuje urząd i jak wygląda skład Rady.
Jeśli chcesz dostawać przypomnienia o terminach i krokach w pierwszym roku po przyjeździe, zapisz się na moją listę mailową, a wyślę Ci oś czasu pierwszego roku w Szwajcarii.
Piszę na bazie oficjalnych źródeł (admin.ch), stan na wrzesień 2026. Skład Rady i prezydent zmieniają się, więc przed cytowaniem sprawdź aktualną listę na admin.ch.
