Wniosek o pozwolenie B Szwajcaria – przewodnik krok po kroku

Pozwolenie B (po niemiecku Aufenthaltsbewilligung B) to zezwolenie na pobyt czasowy w Szwajcarii. Wydaje je kantonalny urząd migracji właściwy dla Twojego miejsca zamieszkania, a nie jedna instytucja federalna, więc nie ma jednego formularza ani jednej ścieżki dla wszystkich. Obywatel UE lub EFTA z umową o pracę na co najmniej 365 dni w Bazylei-Miasto melduje się w urzędzie mieszkańców i dostaje B pocztą, natomiast osoba z państwa trzeciego składa wniosek przez pracodawcę, który najpierw występuje o zezwolenie do pracy. Poniżej rozkładam to na kryteria, dokumenty, opłaty i terminy, w kolejności, w jakiej naprawdę się je załatwia.

Czym właściwie jest pozwolenie B

Szwajcarskie zezwolenia na pobyt dzielą się na trzy grupy: pobyt krótki (do roku), pobyt czasowy oraz pobyt stały, czyli zezwolenie na osiedlenie się. Federalne State Secretariat for Migration (SEM) opisuje to wprost:

Wer während seines Aufenthaltes in der Schweiz arbeitet oder sich länger als drei Monate in der Schweiz aufhält, benötigt eine Bewilligung. Diese wird von den kantonalen Migrationsämtern erteilt.

To znaczy, że każda praca w Szwajcarii wymaga zezwolenia, a samo zezwolenie daje Ci prawo do pobytu i do pracy w tym samym dokumencie. Nie jest to dokument jednorazowy: po określonym czasie trzeba go przedłużyć.

Jak długo jest ważne, zależy od kantonu i obywatelstwa. Jedyne źródło, które podaje konkretne liczby, to migracja w Bazylei-Miasto: dla obywateli państw trzecich B jest wydawane zwykle na rok, dla obywateli UE i EFTA na pięć lat, a przedłużenie następuje o tyle samo, jeśli warunki pozostają spełnione. Traktuj to jako praktykę tego kantonu, a nie ogólną regułę, bo SEM i portal ch.ch takich liczb nie publikują.

Dwie ścieżki, dwa zupełnie różne wnioski

Największy błąd, jaki widzę u osób planujących wjazd, to przekonanie, że zawsze składa się formularz o pozwolenie B. To zależy od tego, kim jesteś.

Obywatel UE lub EFTA

W Bazylei-Miasto procedura wygląda tak: po wjeździe meldujesz się bezpośrednio w Einwohneramt, czyli urzędzie mieszkańców, a zezwolenie B dostajesz kilka tygodni później pocztą na adres zamieszkania. Osobnego wniosku o B się nie składa. Warunkiem jest umowa o pracę na co najmniej 365 dni albo umowa bezterminowa, przy spełnieniu warunku bycia pracownikiem.

Osoba z państwa trzeciego

Tutaj wchodzi pracodawca i to on składa wniosek, nie Ty. W Genewie wniosek idzie do biura ds. ludności i migracji (OCPM), a to biuro przekazuje go do wydziału zagranicznej siły roboczej (OCIRT), który sprawdza, czy zatrudnienie służy interesom gospodarczym Szwajcarii i czy respektowany jest priorytet rynku pracy Szwajcarii oraz UE/EFTA. Dopiero po pozytywnej ocenie OCPM wydaje zezwolenie, a w części przypadków decyzja trafia jeszcze do zatwierdzenia przez SEM. Wniosek można złożyć online albo pocztą, a formularz M jest przeznaczony wyłącznie dla wniosków pocztowych.

Jeśli już jesteś w Szwajcarii na innym zezwoleniu i dopiero zaczynasz pracę, nie składasz nowego wniosku o B, tylko zmieniasz swoje zezwolenie na takie, które pozwala pracować. W Genewie służy do tego ten sam formularz M.

Jakie warunki sprawdza urząd

Decyzję podejmuje kantonalny urząd migracji, patrząc na cztery kryteria integracyjne z art. 58a szwajcarskiej ustawy o cudzoziemcach i integracji: udział w życiu gospodarczym lub zdobywanie wykształcenia, przestrzeganie bezpieczeństwa i porządku publicznego, respektowanie wartości Konstytucji federalnej oraz kompetencje językowe. Ustawodawca celowo zostawił tu szeroki uchwyt, bo sytuacje są różne, a każdą ocenia się indywidualnie i w proporcji do okoliczności.

Do tego dochodzi warunek finansowy. SEM mówi o zdolności do utrzymania siebie i rodziny, czyli o regularnym dochodzie, oszczędnościach albo świadczeniach osób trzecich, na które masz prawo. Jednocześnie w żadnym z badanych źródeł nie ma sztywnej kwoty progowej dla pozwolenia B. W Genewie urząd odwołuje się do zwykłych warunków płacowych w branży, a nie do ustalonej sumy. Jeśli gdzieś usłyszysz konkretną kwotę progową dla B, traktuj ją podejrzli i sprawdź w swoim kantonie.

Językowo wymagany jest certyfikat competence dla języka kraju, w którym mieszkasz. Poziom podaje osobny dokument SEM, którego treści nie ma w dostępnych materiałach, więc nie podaję tu wartości. Warto wiedzieć, że pracodawca może wymagać Twojego poziomu językowego jako warunku zatrudnienia, ale to nie jest część procedury urzędowej i nie zastępuje wymogu ustawowego.

Wniosek krok po kroku

1. Ustal, który urząd jest Twój. To kantonalny urząd migracji i rynku pracy właściwy dla miejsca, w którym mieszkasz albo w którym będziesz mieszkać. Nazwa zmienia się między kantonami: w Genewie to OCPM, w Bazylei-Miasto Migrationsamt. Nazwy urzędów i adresy znalazłem w dwóch kantonach, w pozostałych musisz sprawdzić sam, bo każdy kanton ma własną strukturę.
2. Sprawdź, czy w ogóle Ty składasz wniosek. Przy obywatelstwie UE/EFTA i pracy na co najmniej 365 dni często wystarczy meldunek w urzędzie mieszkańców. Przy państwie trzeciym wniosek składa pracodawca, najlepiej 6 do 8 tygodni przed planowanym wjazdem pracownika do Szwajcarii, co jest terminem podanym przez genewski urząd.
3. Zbierz dokumenty. Lista zależy od sytuacji, ale rdzeń jest zawsze ten sam: dokument pobytowy, paszport i potwierdzenie zatrudnienia. Szczegóły niżej.
4. Wypełnij formularz właściwy dla swojej sytuacji. W Genewie to formularz M, ale tylko przy wniosku składanym pocztą. W Bazylei-Miasto przy przedłużeniu dostajesz formularz zawiadomienia o wygaśnięciu, osobno dla obywateli UE/EFTA i osobno dla państw trzecich.
5. Złóż wniosek i zapłać opłatę. W Genewie płatność przy przedłużeniu idzie fakturą QR dołączoną do zawiadomienia albo fakturą pocztową, jeśli wysyłasz formularz K. W Bazylei wniosek o przedłużenie składasz pisemnie do Migrationsamt, a po pozytywnej decyzji dostajesz listownie termin na pobranie danych biometrycznych.
6. Daj się zaprosić na biometrię. Nowy dokument powstaje na podstawie zdjęcia, podpisu i danych biometrycznych, a nie na podstawie starego papierka. Po rejestracji danych nowe zezwolenie w Bazylei-Miasto wysyłane jest poleconym listem na Twój adres.
7. Stare zezwolenie oddaj albo zniszcz. W Genewie po otrzymaniu nowego dokumentu stare należy zniszczyć albo odesłać przecięte na pół do urzędu. Nie trzymaj dwóch żywych dokumentów, bo to zaprasza do kłopotów przy kontroli.

Jakie dokumenty dołączasz

Federalny portal ch.ch podaje bazową listę przy wniosku o przedłużenie: aktualne zezwolenie, dowód osobisty lub ważny paszport kraju pochodzenia oraz zawiadomienie kantonalnego urzędu o wygaśnięciu, jeśli je otrzymałeś. Jedna zasada jest tu dosłownie liczbowa: jeśli pochodzisz z kraju spoza UE i EFTA, paszport musi być ważny co najmniej o trzy miesiące dłużej niż zezwolenie.

Bazylea-Miasto dopisuje do tego trzy pozycje: potwierdzenie od pracodawcy dla osób pracujących, kopię ważnego paszportu lub dowodu osobistego oraz wypełnione zawiadomienie. Genewa przy wniosku pracodawcy dla obcokrajowca wymaga znacznie więcej, bo urząd sprawdza rynek pracy. Lista obejmuje kopię dowodu tożsamości, jedno zdjęcie portretowe z nazwiskiem na odwrocie, CV wraz z kopiami dyplomów i zaświadczeń o pracy, motywacyjne pismo pracodawcy, dowody poszukiwań pracowników na rynku szwajcarskim i europejskim, dane firmy oraz kopię podpisanej umowy o pracę.

Dokumenty dochodzą w konkretnych sytuacjach. Przy meldowaniu przyjazdu Genewa prosi o umowę najmu albo zaświadczenie wynajmującego na formularzu AL, razem z kopią głównej umowy i dokumentami tożsamości. Przy sprowadzaniu rodziny dochodzą formularz M dla każdej osoby, jej dowód tożsamości, zdjęcie portretowe, kopia aktu małżeństwa i kopie aktów urodzenia dzieci, z urzędowym tłumaczeniem, jeśli jest potrzebne. Przy pierwszym przedłużeniu B małżonek z państwa spoza UE i EFTA, który sam ma C lub B, musi dołączyć zaświadczenie o języku francuskim, jeśli jeszcze go nie składał.

Ile to kosztuje

Jedna liczba ogólnoszwajcarska nie istnieje. Jedyny urząd, który publikuje stawki, to migracja w Bazylei-Miasto, i to na podstawie federalnego rozporządzenia o opłatach (GebV-AIG). Wartości są z 2026 roku, a rozporządzenie bywało nowelizowane, więc przed przelewem sprawdź aktualne brzmienie.

Pozycja	Kwota
Wydanie pierwszego dokumentu osobie z państwa trzeciego	95 CHF
Przedłużenie dokumentu osobie z państwa trzeciego	75 CHF
Dokument osoby dorosłej z umowy o swobodnym przepływie lub konwencji EFTA	65 CHF
Ten sam dokument dla nieletniego bez własnego zarobku	30 CHF
Wyprodukowanie dokumentu biometrycznego	22 CHF
Pobranie danych biometrycznych	20 CHF

Z tych kwot składa się opłata proceduralna i opłata za fizyczne wyprodukowanie dokumentu, czyli przy każdym przedłużeniu płacisz obie. Przy pięcioletnim B dla osoby z UE lub EFTA i corocznych opłatach produkcyjnych wychodzi orientacyjnie 130 franków rozliczeniowych w skali 10 lat, bo 65 razy 2. Genewa kwot nie publikuje w artykule, którego treść mam, odsyła do tabeli opłat swojego urzędu, a drobne koszty, jak duplikat dokumentu, są zróżnicowane.

Terminy, które łatwo przegapić

Tu jest największa różnica między kantonami i największe ryzyko błędu. Przy wniosku o przedłużenie ch.ch podaje ogólne okno: najwcześniej trzy miesiące, najpóźniej dwa tygodnie przed wygaśnięciem ważności. Genewa wysyła zawiadomienie o wygaśnięciu miesiąc przed końcem ważności, a jeśli go nie dostaniesz, formularz K odesłany pocztą musi dotrzeć najpóźniej 15 dni przed wygaśnięciem. Bazylea-Miasto wysyła zawiadomienie automatycznie sześć do ośmiu tygodni przed wygaśnięciem, a wniosek należy złożyć tak szybko, jak to możliwe.

Czasu rozpatrywania nie znajdziesz w tych materiałach. Zarówno Genewa, jak i Bazylea odsyłają do tabel czasów, których treści nie jestem w stanie tu potwierdzić, więc nie podaję żadnej liczby tygodni. Jeśli wjazd jest zaplanowany na konkretny dzień, zapytaj o czas rozpatrywania przed złożeniem wniosku, a nie po.

Jedna liczba, która obowiązuje niezależnie od kantonu i jest warta zapamiętania: zezwolenie B wygasa po sześciu miesiącach faktycznego pobytu za granicą. W Bazylei da się wcześniej złożyć wniosek o zawieszenie zezwolenia, maksymalnie na cztery lata, ale to rozwiązanie opisane w tym kantonie, więc w innym musisz zapytać o możliwości.

Co się dzieje w trakcie oczekiwania

Dobre wieści: jeśli Twoje wygasające zezwolenie pozwalało na pracę, to po złożeniu wniosku o przedłużenie możesz legalnie pracować dalej, czekając na decyzję. Tak to wyraźnie opisuje genewski urząd. Nie dotyczy to sytuacji, gdy pracowałeś bez zezwolenia, bo zatrudnianie cudzoziemca bez zezwolenia do pracy jest wykroczeniem.

Zezwolenie B może też zostać cofnięte albo nieprzedłużone, między innymi przy skazaniu na dłuższą karę pozbawienia wolności, uzależnieniu od pomocy społecznej albo niewywiązaniu się z integracyjnej umowy bez usprawiedliwienia. Jeśli urząd postawił warunek, na przykład ukończenie kursu językowego w wyznaczonym terminie, jego niespełnienie może skutkować odmową przedłużenia. Przy cofnięciu i odmowie urząd zawsze musi uwzględnić proporcjonalność i Twoją sytuację osobistą.

Rodzina i pozwolenie B

Tu częste jest nieporozumienie: pozwolenie B nie daje automatycznego prawa do łączenia rodzinnego, tak jak zezwolenie C. Jest to możliwość, którą urząd ocenia, a wniosek składa się w kantonalnym urzędzie migracji. Jeśli jesteś obywatelem państwa trzeciego, do Szwajcarii możesz sprowadzić małżonka, zarejestrowanego partnera albo biologiczne dzieci poniżej 18 lat.

Terminy są konkretne: na wniosek o małżonka i małoletnie dzieci masz pięć lat, a dzieci powyżej 12 lat muszą dojechać w ciągu dwunastu miesięcy. Dzieci nie mają wymogu językowego przy łączeniu rodzinnym i chodzą do bezpłatnej szkoły obowiązkowej, a ubezpieczenie zdrowotne jest dla każdego członka rodziny obowiązkowe i prywatne. Małżonek musi zapisać się na kurs językowy, a rok po wjeździe wykazać poziom A1 w języku miejsca zamieszkania. Osoby sprowadzone w ramach zezwolenia rodzinnego dostają prawo do pracy, z wyjątkiem rodziców i dziadków. Wymagane jest też mieszkanie odpowiedniej wielkości, a jako wartość orientacyjną podano wzór: liczba członków rodziny minus jeden równa się liczbie pokoi. Osoby z wnioskiem o azyl nie mogą składać wniosku o łączenie rodzinne.

Czego nie ma w źródłach

Dwie rzeczy, których nie znajdziesz w oficjalnych materiałach, a które w polskim internecie powtarzają się bardzo często. Pierwsza to reguła, że po pięciu latach pobytu z C można dostać B. W żadnym z badanych źródeł, w tym w FAQ federalnego SEM, takiej liczby lat nie ma, więc nie podaję jej jako faktu. Druga to konkretny termin zgłoszenia zmiany pracodawcy albo adresu. Znalazłem obowiązek zgłoszenia, ale bez liczby dni, więc zostawiam to do sprawdzenia w urzędzie Twojego kantonu. Tak samo nie udało się potwierdzić ogólnego czasu rozpatrywania wniosku o B ani poziomu językowego wymaganego przy wydaniu zezwolenia.

To są informacje ogólne, a nie porada prawna. Twoja sytuacja może się różnić, bo kanton ma własne formularze, terminy i tabele opłat. Konkretną sprawę sprawdź w urzędzie migracji właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania, a formalności przed wyjazdem omów w co przygotować przed wyjazdem, żeby mieć całą dokumentację w jednym miejscu. Jeśli dopiero planujesz wyjazd, zerknij też, jak wygląda pozwolenie na pracę i jakie masz szanse, gdy ktoś proponuje Ci stanowisko bez żadnych formalności. Sąsiednie tematy, które często myli się ze sobą: pozwolenie G dla pracowników transgranicznych i zasady wjazdu do strefy Schengen.

Jeśli wolisz mieć to w jednym miejscu, zapisz się na listę, a wyślę Ci oś czasu pierwszego roku w Szwajcarii z terminami, których tu nie było.