Przepisanie mediów mieszkanie Szwajcaria – formalności
W Szwajcarii nie przepisuje się mediów tak, jak wygląda to w Polsce. Nie idziesz do spółdzielni z umową poprzedniego najemcy, nie przenosisz numeru rachunku na swoje nazwisko, nie prosisz o przeniesienie tego samego licznika" do nowego lokalu. Nowy najemca zawiera u dostawcy własny Werkvertrag, czyli własną umow
W Szwajcarii nie przepisuje się mediów tak, jak wygląda to w Polsce. Nie idziesz do spółdzielni z umową poprzedniego najemcy, nie przenosisz numeru rachunku na swoje nazwisko, nie prosisz o przeniesienie „tego samego licznika" do nowego lokalu. Nowy najemca zawiera u dostawcy własny Werkvertrag, czyli własną umowę o dostawę, a wynajmujący odpowiada za odczyt wskazań - nie Ty. Zanim zaczniesz szukać formularzy, sprawdź, czy w Twojej umowie w ogóle są wykazane koszty eksploatacji, bo jeśli nie ma, to mediów nie przepisujesz.
Najpierw sprawdź, czy w ogóle coś przepisujesz
To pierwsze pytanie, które zadaje sobie większość osób wynajmujących mieszkanie w Szwajcarii, i odpowiedź często je zaskakuje. Portal federalny ch.ch, w części poświęconej umowie najmu, podaje jedno zdanie, które rozstrzyga sprawę: „Monatlicher Mietzins und Nebenkosten: Werden im Mietvertrag die Nebenkosten nicht ausgeführt, können Sie davon ausgehen, dass sie im Mietzins inbegriffen sind."
Jeżeli Twoja umowa nie wylicza kosztów eksploatacji (w niemieckim Nebenkosten), to znaczy, że są już w cenie najmu. W takim wypadku za prąd, wodę i ogrzewanie płacisz wynajmującemu w ramach czynszu, a osobnego rachunku od elektrowni czy wodociągów w ogóle nie dostajesz. Zgłaszanie się wtedy do dostawcy mediów z prośbą o wpisanie Cię na listę nie ma sensu - najwyżej zrobiś sobie podwójne rozliczenie tego samego zużycia.
Jeśli natomiast Nebenkosten są w umowie wykazane osobno, sprawa wygląda inaczej i warto przejść dalej. Wtedy w mieszkaniu są liczniki, które trzeba odczytać i przypisać do Twojego zużycia, a umowa o dostawę prądu czy gazu jest Twoim własnym zobowiązaniem wobec dostawcy, nie skopiowaniem cudzej.
Czym w Szwajcarii jest przepisanie mediów
Mechanizm najlepiej widać na konkretnym dostawcy. Elektrownia miejska ewz w Zurychu, jedna z największych w Szwajcarii, opisuje to wprost: „Als ewz-Kund*in können Sie Ihr Stromprodukt in unserem Kundenportal «Mein ewz» wechseln. Als Neukund*in wählen Sie Ihr Stromprodukt mit der Einzugsmeldung."
Dwie ścieżki, dwa zupełnie różne sytuacje. Jeśli jesteś już klientem ewz i tylko zmieniasz mieszkanie, wchodzisz do panelu „Mein ewz" i zmieniasz produkt. Jeśli przenosisz się spoza okolicy obsługiwanej przez ewz albo wybierasz innego dostawcę, składasz zgłoszenie wprowadzenia - Einzugsmeldung - i dopiero tam wybierasz swój produkt. Słowo „melden" (zgłosić) jest tu kluczowe: nie przenosisz cudzego kontraktu, tylko zakładasz własny, a dostawca od tego momentu ma obowiązek wobec Ciebie, nie wobec poprzedniego najemcy.
Ten sam model działa dla wody, gazu i telekomunikacji. Nie ma jednego centralnego „przepisywania mediów", do którego się zgłaszasz, jest za to kilku dostawców, każdy z własnym formularzem i własnym portalem klienta. Dla kogoś przyjeżdżającego z Polski to różnica fundamentalna, bo w Polsce obsługa jednego zakładu wodociągów i jednego zakładu energetycznego była w ostatnich latach uproszczona właśnie dlatego, że centralizowała te sprawy. W Szwajcarii poziom decyzji jest po stronie gminy i dostawcy.
Kolejność formalności przed przeprowadzką
Zanim zaczniesz cokolwiek przenosić, uporządkuj kolejność, bo terminy się nakładają.
Po pierwsze, zgłoś się w pracy. „Geben Sie bei Ihrer Arbeitgeberin bzw. Ihrem Arbeitgeber einen freien Tag ein. Sie haben in der Regel Anrecht auf einen Umzugstag." To prawo, które przysługuje Ci jako pracownikowi - ale uwaga, ch.ch dodaje zastrzeżenie, że przy przeprowadzce dalej możesz dostać więcej niż jeden dzień.
Po drugie, zgłoś wygasz w starej gminie. „Melden Sie sich rechtzeitig bei Ihrer alten Wohngemeinde ab - persönlich am Schalter oder online auf eUmzugCH." W większości kantonów można to zrobić online przez serwis eUmzugCH, ale usługa jest dostępna tylko dla osób pełnoletnich i posiadających pełną zdolność do czynności prawnych. Osoby z pobytem czasowym nie mogą jej używać.
Po trzecie, w nowej gminie zgłoś się jak najszybciej po przeprowadzce. „In der Regel müssen Sie sich innerhalb von 14 Tagen nach Ihrem Umzug bei der neuen Wohngemeinde anmelden." Czternaście dni to reguła ogólna, a nie jednolita norma dla całego kraju - gmina może mieć własny termin, więc warto sprawdzić to w swoim kantonie.
Jeśli przeprowadzasz się w obrębie tej samej gminy, nie ma czego zgłaszać jako wyjazdu: „Ziehen Sie in derselben Gemeinde um? Teilen Sie der Einwohnerkontrolle Ihre neue Adresse mit."
Co dokładnie zgłaszasz dostawcom
Lista mediów w Szwajcarii jest szersza niż w Polsce, bo dochodzi ogrzewanie. ch.ch podaje ją wprost: „Lassen Sie am alten Wohnort den Zählerstand von Strom und Wasser sowie allenfalls Wärme und Gas ablesen."
| Media | Co trzeba zrobić | Kto zleca |
|---|---|---|
| Prąd (Strom) | Zgłoszenie wprowadzenia i wybór produktu, odczyt licznika | Dostawca energii, ewentualnie zarządca nieruchomości |
| Woda (Wasser) | Odczyt licznika, uzupełnienie danych właściciela przyłącza | Wodociągi miejskie lub regionalne zakłady wodociągowe |
| Gaz (Gas) | Analogicznie do prądu, gdzie gaz występuje w danej miejscowości | Zakład gazowy działający na danym obszarze |
| Ogrzewanie (Wärme) | Rozliczenie kosztów ogrzewania i ciepłej wody | Zwykle przez zarządcę nieruchomości, rzadko bezpośrednio |
| Telefon, internet, telewizja | Zameldowanie i wymeldowanie przyłącza | Operator telekomunikacyjny, w Szwajcacji najczęściej Swisscom |
Dla telefonu i internetu ch.ch używa pojęcia an- i abmelden, czyli zgłoszenia i wygaszenia, a nie przeniesienia. „Informieren Sie Ihren Telefonanbieter über den Umzug (an- und abmelden des Festnetz-, Internet- und digitalen TV-Anschlusses)." W praktyce przenosisz numer telefonu, a przyłącze zamawiasz pod adresem, w którym mieszkasz.
Odczyt liczników i protokoły w dniu przeprowadzki
Dzień przeprowadzki ma w Szwajcarii swoją własną, dość formalną procedurę, której w Polsce nie ma.
Po pierwsze, protokół zwrotu. „Füllen Sie mit der Vermieterschaft das Rückgabeprotokoll aus." Po drugie, odczyt wskazań: prąd, woda, a jeśli występują, również ciepło i gaz. Po trzecie, protokół wejścia. „Füllen Sie mit der Vermieterschaft der neuen Wohnung ein Antrittsprotokoll aus."
To ostatnie pojęcie jest najczęstszym źródłem nieporozumień. Polski pracownik szuka „protokołu odbioru" - w Szwajcarii dokument wprowadzający do lokalu nazywa się Antrittsprotokoll, a dokument oddający stary lokal to Rückgabeprotokoll. Nie są zamienne. Jeśli podpiszesz tylko jeden, zostawiasz po sobie otwartą sprawę rozliczeniową, która wróci znacznie później, często już po wyjeździe z mieszkania.
Media a protokół wejścia - ścieżka przez zarządcę
To jest element, którego nie da się przenieść z polskiego doświadczenia, i najczęstszą przyczyną nieporozumień po przyjeździe. Rozliczaniem mediów w Szwajcarii zajmuje się zarządca nieruchomości, nie najemca.
Firma ista swiss, jeden z dostawców usług odczytu i rozliczeń w Szwajcarii, opisuje to wprost: „Bei einem Nutzerwechsel werden wir von der Hausverwaltung bzw. von dem Vermieter oder dem Eigentümer beauftragt, eine Zwischenablesung zum Auszugsdatum durchzuführen." Zmianę użytkownika zgłasza nie mieszkaniec, tylko Hausverwaltung albo właściciel. Firma odczytuje wskazania na dzień wyjścia, a wynik kontroluje i zapisuje. „Somit erhalten der ausziehende und der einziehende Nutzer eine separate Abrechnung entsprechend ihres Verbrauchs." Wychodzący i wchodzący najemca dostają oddzielne rozliczenia, każdy według własnego zużycia.
Dla Ciebie oznacza to dwie rzeczy. Po pierwsze, nie czekasz na własny odczyt - zleca go zarządca i to ona ustala termin. Po drugie, nie masz prawa rozliczać mediów samodzielnie, chyba że dostaniesz pisemną zgodę zarządcy.
Tego ostatniego zakazu ista wyraża wprost. „Kann ich meine Heizung selbst ablesen? … Grundsätzlich: Nein." Uzasadnienie jest praktyczne, nie proceduralne: przy okazji odczytu sprawdzane jest, czy urządzenia działają prawidłowo, więc przyjście odczytującego do mieszkania ma sens.
Odstępstwo istnieje, ale jest wąskie i w pełni udokumentowane. Samodzielny odczyt jest możliwy, jeśli urządzenia nie działają na odparowanie, jeśli nie trzeba wymieniać sprzętu i jeśli masz zgodę zarządcy lub wynajmującego. Wskazania muszą być opisane pisemnie i zawierać: numer nieruchomości, adres, numer użytkownika, numer urządzenia oraz datę odczytu, a potem podpisane i przesłane zarządcy. „Es werden Ihre Unterschrift und die der Hausverwaltung/des Vermieters benötigt." Potrzebne są oba podpisy.
Jest jeszcze jeden przypadek, w którym odczytu w ogóle nie będzie. „Aufgrund der vorgeschriebenen Kaltverdunstungsmenge gibt es bei bestimmten Zeiträumen ungeeignete Werte der Zwischenablesung. In diesem Fall findet eine Zwischenablesung nicht statt." Wtedy zużycie wylicza się metodą szacunkową na podstawie temperatur, a nie z licznika.
Dokumenty, których nie masz w Polsce
Zanim pójdziesz do nowej gminy, sprawdź, czy masz dokumenty, o które urząd poprosi. Lista jest krótka, ale dwa punkty są problematyczne dla osoby z Polski.
Urząd poprosi o Heimatschein, czyli zaświadczenie o obywatelstwie - indywidualne albo dla pary, a także o Familienbüchlein lub Familienausweis, jeśli masz dzieci, i ewentualnie o kartę ubezpieczenia zdrowotnego albo dowód z polisy. To dokumenty szwajcarskie, więc w pierwszej kolejności trzeba je zdobyć, a nie tylko pokazać. Jeśli wyprowadzasz się z tego samego kraju, w którym mieszkałeś wcześniej, nowy Heimatschein zamawia się w urzędzie stanu cywilnego Twojej dotychczasowej gminy.
Kolejna rzecz: to nie jest pytanie o papiery do pracy. Jeśli do tego momentu nie masz jeszcze rozstrzygniętego statusu, formalności meldunkowe i tak będą się o niego opierać, bo gmina potrzebuje podstawy prawnej pobytu. Umowa o pracę i umowa najmu to dwa dokumenty, które ch.ch wprost wskazuje jako potwierdzenie zmiany miejsca zamieszkania, ale rozliczenia mediów one nie zastępują.
Co zrobić z resztą adresu
Adres po przeprowadzce zmienia się nie tylko u dostawców mediów. ch.ch wymienia podmioty, do których trzeba się zgłosić z nowym adresem, i warto przejść tę listę po kolei, bo pominięcie któregoś z nich wraca do Ciebie po kilku miesiącach, kiedy pismo trafi pod stary adres.
Lista obejmuje bank, pracodawcę, kasę wyrównawczą (Ausgleichskasse), lekarza, dentystę, kasę chorych, ubezpieczenia, dostawcę prasy oraz stowarzyszenia. Osobno ch.ch wskazuje Pocztę, która przez pewien czas może przekierowywać korespondencję na nowy adres.
Kaucja a media
Dwie sprawy, które Polacy często mieszają. Kaucja w Szwajcarii to Mietzinsdepot i jest pobierana tylko wtedy, gdy umowa tego wymaga. Jej wysokość jest ograniczona od góry: „Mietzinsdepot, auch Kaution genannt: Müssen Sie nur dann bezahlen, wenn im Vertrag verlangt und beträgt bei Wohnräumen maximal drei Monatsmieten."
To maksimum ustawowe, a nie stawka, którą zapłacisz. Realna wysokość zależy od umowy i od rynku, w którym wynajmujesz. Kaucja nie ma nic wspólnego z rachunkami za media - te, jeśli są wykazane w Nebenkosten, rozliczasz z osobna zgodnie z faktycznym odczytem.
Gdy coś nie gra - Schlichtungsbehörde
Jeśli spór dotyczy samego stosunku najmu, nie warto pisać w internecie na forach. „Wenn sich die Miet- und Vermietparteien aufgrund eines Mietverhältnisses streiten, kann die örtliche Schlichtungsbehörde weiterhelfen." To organ rozjemczy działający przy gminie, właściwy dla sporów między najemcą a wynajmującym.
Do niego nie pójdziesz z rachunkiem za prąd, ale warto wiedzieć o nim w drugiej sytuacji, w której ma zastosowanie. „Dann können Sie die Kündigung innert 30 Tagen bei der Schlichtungsbehörde Ihrer Gemeinde anfechten." Trzydzieści dni to termin na zaskarżenie wypowiedzenia umowy, jeśli uważasz, że wynajmujący użył jej w sposób nadużywczy. Ten termin jest liczony w dniach i nie czeka na to, żeby sprawa wyglądała inaczej.
Do Schlichtungsbehörde idziesz z konkretnym sporem o stosunek najmu, a nie z pytaniem, kto ma wystawić zaświadczenie z licznika. Kwestię, na której polegasz przy przenoszeniu mediów, rozstrzyga się wcześniej - na etapie umowy i protokołu wejścia, w formie zapisu liczb, które zostają w aktach zarządcy.
Jeśli chcesz sprawdzić, jak wygląda cała procedura krok po kroku, zanim w ogóle dostaniesz klucze, warto przejść przez przygotowanie do przeprowadzki do Szwajcarii. Papiery do wjazdu, w tym dokument potwierdzający zmianę miejsca zamieszkania, przygotowuje się osobno - opisali to szerzej w wizach i dokumentach przed wyjazdem, a sam pozwolenie na pracę i wymogi prawne jest tym dokumentem, na który gmina patrzy przy zgłoszeniu pobytu.
